Gemeentewapen & Gemeentevlag

Gemeentewapen en gemeentevlag

Reeds in de dertiende eeuw vormde Etten een afzonderlijke lage heerlijkheid onder het geslacht Van den Houte. In 1450 keerde de lage heerlijkheid terug in handen van de heer van Breda. Het gemeentewapen van Etten-Leur is echter niet ontleend aan het familiewapen van het geslacht Van den Houte, maar aan dat van de familie Van Etten. Leden van deze familie bekleedden tussen 1400 en 1600 tal van magistraatsfuncties in het land van Breda en de heerlijkheid Steenbergen. Eén daarvan was het ambt van schout van Etten. Het dorpswapen, dat na 1600 in Etten werd gebruikt, ontleende zijn vorm aan het familiewapen Van Etten, waarvan echter de kleuren waren veranderd. Het familiewapen is zilver met drie blauwe burchten, dat van het dorp Etten is zilver met drie rode burchten. Vanaf ongeveer 1700 plaatste men boven dit wapen een met parels versierde kroon. Dit dorpswapen bleef tot 1795 in gebruik.
Tijdens de Bataafse Republiek (1795-1801) werd radicaal gebroken met allerlei zaken die aan het verleden herinnerden, zoals bijvoorbeeld de dorpswapens. Deze werden vaak vervangen door revolutionaire symbolen, zoals de vrijheidsmaagd of de vrijheidshoed. De val van Napoleon Bonaparte in 1813-1815 leidde een nieuw tijdperk in.

Nadat in 1815 het Koninkrijk der Nederlanden was gevestigd, besloot koning Willem I dat alle steden, dorpen en heerlijkheden die tevoren een wapen hadden gehad, een nauwkeurige beschrijving daarvan moesten opsturen naar de inmiddels opgerichte Hoge Raad van Adel, om bevestiging van hun wapen te verkrijgen. Zo kwamen in de periode 1816-1820 de meeste gemeentewapens in Nederland tot stand. De bevestiging van het Ettense wapen is, zoals bij meer gemeentewapens, niet op grond van volledige gegevens gebeurd. Het Ettense gemeentebestuur had slechts een afdruk van het gemeentezegel naar de Hoge Raad van Adel gestuurd, zonder nadere aanduiding van de juiste kleuren. Zoals in al deze gevallen, kende de Hoge Raad van Adel in de wapenbevestiging aan het wapen van Etten en Leur de kleuren van het rijkswapen, blauw en goud, toe. Daardoor kreeg het officiële gemeentewapen de vorm van drie gouden burchten op een blauw schild.

In 1967 nam het gemeentebestuur van Etten-Leur het initiatief om de oorspronkelijke kleuren van het wapen te herstellen. Na positief advies van de Hoge Raad van Adel werd bij Koninklijk Besluit van 17 januari 1968 nr. 25 aan Etten-Leur een nieuw wapen verleend, waarvan de beschrijving als volgt luidt:
"In zilver drie geopende burchten van keel. Het schild gedekt met een gouden kroon met vijftien paarlen". Keel is de heraldische benaming voor de kleur rood.

Eveneens in 1968, op 11 maart, heeft de gemeenteraad een gemeentevlag ingesteld, waarvan de beschrijving luidt:

"Een rechthoekige rode vlag, waarvan de hoogte zich verhoudt tot de lengte als 2 : 3 en voorzien van een witte gelijkbenige driehoek, waarvan de basis de gehele broekzijde beslaat en de top de daartegenover liggende korte zijde raakt; op het wit een ronde geopende burcht met vier kantelen".

De kleuren van de vlag, rood en wit, en de burcht, beide elementen uit het gemeentewapen, wijzen op de historische tradities van de gemeente. Het patroon, de witte driehoek, accentueert de moderne levensstijl van een vooruitstrevende gemeente.